Paslanmaz Boru Çeşitleri

Bundan önceki yazılarımızda sizlere genellikle paslanmaz sektörünün nasıl geliştiğinden, neden paslanmaz kullanmamız gerektiğinden ve paslanmaz kaliteleri gibi daha genel konulardan bahsettik. Bu yazımızda ise sizlere paslanmaz boruların sınıflandırılmasında kullanılan kıstaslar ve paslanmaz borularla ilgili genel bilgiler vermeye çalışacağız. Genellikle teknik konular içerdiğinden bilgilendirme açısından önemli olacaktır.

Sanayinin hemen her yerindepaslanmaz borular bağlantı elemanlarıyla birlikte kullanılmakta ve önemli bir yer tutmaktadır. Gıdadan boyaya boyadan petro kimyaya kadar birçok sektörde boru hatları dayanıklı olması korozyon ve oksidasyona karşı olan direnci ve yüksek hijyenikliği nedeniyle tercih edilmektedir. Sanayinin yanı sıra günlük hayatta da birçok alanda paslanmaz borularla karşılaşmaktayız. Parlak yüzeyleri ve dekoratif görünüşleriyle birçok alanda dekoratif amaçlarla paslanmaz borular kullanılmakta. Peki, hayatımızda bu denli önemli bir yere sahip olan paslanmaz borular nasıl üretilir, ne gibi ölçütler göz önüne alıp sınıflandırılır.

Paslanmaz borular üretim türlerine, kaynak işleminin niteliğine ve yüzeylerine göre sınıflandırılır.

A) Üretim Türlerine Göre Paslanmaz Borular

Paslanmaz boruların en büyük ayırt edici unsurlarından biri üretim türleridir. Paslanmaz borular üretim türlerine göre 2 ye ayrılmaktadırlar. Bu ayrım paslanmaz çelik çekme boru ve paslanmaz çelik dikişli boru diye yapılmaktadır.

paslanmaz-dikisli-boru

Paslanmaz Çelik Çekme Borular

Paslanmaz çekme borular genellikle yüksek basıncın olduğu yerlerde kullanılır. Bunun nedeni çekme boruların basınç dayanımının dikişli borulara oranla daha yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.  Basınç dayanımının yüksek olmasının en büyük sebebe ise boruların tek parça olarak dökülmesinden kaynaklanmaktadır. Çekme borular ilk olarak sıcak halde çeşitli kalıplara dökülerek yuvarlak form kazandırılır. Yuvarlak form kazanan borular içlerinden ölçülerine göre geçirilen malafalar ile iç çap ölçüsüne getirilirler. İç çap ölçüsü tam olarak tutturulabilmek için malafa birkaç kez geçirilerek ölçü milimetrik oranda tutturulur.  Daha sonra ise dış çapı istenilen ölçüye getirmek amacıyla silindirlerin arasından geçirilerek dış çap ölçüsünü tam olarak oluşması sağlanır. Bu işlemlerden sonra boru soğumaya bırakılır. Boru soğuduktan sonra silindirin üzerinde bıraktığı lekelerin temizlenmesi için asitlenir ve temizlenir. Temizleme işleme son işlemdir ve boru bundan sonra kullanıma hazır hale gelir.

Paslanmaz Dikişli Borular

Paslanmaz çekme borular oranla basınç dayanımları daha düşüktür. Bunun nedeniyse oluşumlarında kaynak kullanılmasındır. Dekoratif amaçlarla kullanılan boruların tamamı dikişli boru grubu borulardandır. Dikişli borular genellikle düşük basınçlı hatlarda ve dekoratif amaçlar için kullanılmaktadır. Dikişli boruların tercih edilme sebebi çekme borulara oranla fiyatının daha uygun olmasıdır. Paslanmaz sacların belirli ölçülerde bant şeklinde kesilmesiyle paslanmaz dikişli boru yapımı başlar. Daha sonra kesilen bantlar tekerlek şeklinde kalıpların arasından geçerek form kazanmaya başlar. Birçok kalıptan geçtikten sonra bant halinde makineye giren sac yuvarlak forma ulaşır. Yuvarlak forma ulaşan saclar bant üzerinde ilerlerken bir makine tarafından kaynak yapılarak boru halini alır. Daha sonrasında borular tavlamaya girerek tavlanır. Tavlanma yapılmasının sebebi ise paslanmaz boruların daha kolay işlenebilmesini sağlamak ve esnemeye karşı olan dayanımlarını attırmaktır. Tavlama işlemi sona erdikten sonra paslanmaz borular istenilen ölçülerde kesilir son olarak ise kaynak nedeniyle oluşan çapağı temizlemek amacıyla kaynak yerleri zımpara taşı kullanılarak zımparalanarak kullanıma hazır hale getirilirler.

B) Kaynak Niteliğine Göre Paslanmaz Borular

Paslanmaz boru çeşitlerinin sınıflandırılmasında kullanılan başka bir kıstas ise yapılan kaynağın türüdür. Bu kıstaslar çekme borularda kaynak olmadığından yalnızca dikişli borular için kullanılır. 3 ana kaynak çeşidi vardır. Bunlar sırasıyla TİG (Tungsten İnert Gaz) kaynağı,  HF(high frequency) kaynağı ve lazer kaynağıdır. Kaynak kalitesi boruların üzerinde ki z değeriyle gösterilir. Z değeri 1 e ne kadar yakın olursa kaynak sağlamlığı o denli yüksek olur. Z değerinin 1 olması teorik olarak çekme borularla aynı sağlamlığa sahip olmayı göstermektedir.

1) TİG kaynağı (Tungsten İnert Gaz)

Ergimeyen tungsten elektrot kullanılarak yapılır. Paslanmaz borular hat üzerinde bir bantta ilerlerken yukarıdan bir torc tungsten elektrot yardımıyla parçayı eriterek parçaların birleşmesi sağlanır. Kaynak yapılırken havayla temas etmesi kaynağın bozulmasına neden olur bunu engellemek için argon gazı verilerek atmosfer nedeniyle kaynaklanacak hatalar ortadan kaldırılır. Kaynak işlemi sona erdikten sonra boruların dış kısmında kaynak nedeniyle oluşan iz taşlanarak temizlenir ve paslanmaz borular kullanma hazır hale getirilir. Tig kaynağı hf kaynağa oranla çok daha sağlamdır. Hf kaynağa göre daha sağlamdır fakat hf kaynağa göre işlem süresi oldukça uzundur.
paslanmaz-cekme-boru

Hf kaynağı (high frequency)

Birleştirilmek istenen yüzeylere elektrot yardımıyla yüksek frekans enerjisi uygulayarak yapılan kaynak metodudur. Tıg kaynağa benzer bir yöntemle yapılır. Fakat daha yüksek bir enerji kullanılarak yapılan kaynak yöntemi tig kaynağa oranla çok daha hızlı ilerlemektedir. Hf kaynak yapılan paslanmaz borularda kaynak işleminden sonra boru içinde salkım şeklinde çapaklar oluşur bu çapakları ortadan kaldırmak için boruların içine üzerinde elmasların bulunduğu bir mil sokularak çapaklar temizlenerek borular kullanıma hazır hale getirilirler. Hf borular tig kaynaklı borulara göre başınca dayanımı daha az olduğu için genellikle dekoratif amaçlar için kullanılır. Hf borular tig kaynaklı borulara oranla üretim hızları oldukça yüksektir.

Lazer kaynağı

Birleştirilmek istenen yüzeye noktasal biçimde lazer ışını uygulanarak istenilen noktayı birleşmesi sağlanır. Lazer kaynağı tig ve hf kaynağa göre çok daha inçe bir işçilik yapabilmektedir. Lazer kaynağıyla yapılan kaynak sonucunda paslanmaz borular üzerinde kalan izler taşlama yapılarak temizlenir ve borular kullanıma hazır hale getirilir. Lazer kaynağın tig ve hf kaynağa göre birçok avantajı vardır. Lazer kaynak hf kaynağı kadar hızlıdır, bu denli hızlı olmasına rağmen en az tig kaynağı kadar sağlam bir kaynak yapılabilmekte ve çok daha hassas işler çıkarılabilmektedir.

C) Yüzeylerine Göre Paslanmaz Borular

Paslanmaz borularda yapılan bir başka ayrımda yüzeylerine göredir. Paslanmaz borular genellikle 3 farklı tipte yüzeye göre ayrılırlar. Bu ayrımda boruların yüzey parlaklıkları kıstas olarak kullanılır.

Bu yüzeyler mat, satineli ve polisajlı olarak isimlendirilir.

1)   Mat Yüzeyli Paslanmaz Borular

Borular üretimden çıktıklarında yüzeyleri mat halde bulunmaktadır. Bu boruların kaynak yüzeylerinin taşlanıp kullanıma sunulmuş hali mat boru olarak adlandırılır.

2) Satine Yüzeyli Paslanmaz Borular

Satine yüzeyli paslanmaz borular üretimden çıktıktan sonra boru satine makinesinde satine işlemine tabii tutulurlar. Satine işlemi borunun teker halindeki zımpara taşlarının arasından geçmesiyle yapılan bir işlemdir. Bu işleme 320 grid zımpara taşı kullanılır. İşlemde kullanılan zımpara taşının hassasiyetine grid adı verilmektedir. Grid ölçüsü ne kadar büyükse boru o kadar parlak olacaktır.

3) Polisajlı Paslanmaz Borular

Boru üretimi sonrası satine işlemine tabii tutulur. Bu işlemin ardından 600 grid zımpara taşıyla parlatılan borular daha sonrasında keçeler ve parlaklığı arttıran bir macunla tekrardan temizlenir. Temizleme işlemi sona erdikten sonra ise boru yüzeyi 600 gride ulaşmış yani ayna yüzeyli polisajlı paslanmaz boru halini almıştır.

Bu yazımızda paslanmaz boruların boru halini alana kadar ne gibi aşamalardan geçtiğinden ve hangi kıstaslara göre ayrıldığından bahsettik. Elimizden geldiğince paslanmaz borular ile ilgili her detayı anlatmaya ve neden paslanmaz sorusunu aklınızdan biraz daha silmeye çalıştık.

 

 



1 Yorum

  • Mesut Çakır

    Paslanmaz ihtiyacımızı Ümit Paslanmaz tarafından karşıladık. Ürünler gayet kaliteli hizmet ise hızlıydı. Tavsiye ederim.

Bir Cevap Yazın

5 × five =